زوال « عاجل و آجل » « 33 » است . پس حاصل دنيا ، فنا در فنا و زوال در زوال است ؛ و چه بسيار مناسب است تشبيه حاصل دنيا به زوال . پس عاقل لبيب كه تدبّر نمايد در حقيقت صورت دنيا و اجزاء و اعضاء آن - كه تمام صور صفات ذميمه است - چگونه ميل مىنمايد به آن ؟ مگر كسى را كه قصور در عقل باشد كه عشوه و فريب دنيا را بخورد و كسب اخلاق ذميمه از آن نمايد و خود را در هلاكت و عذاب اليم الهى اندازد . پس حضرت مىفرمايد كه : اگر كسى دوست دارد دنيا را و مستحسن شمرد او را و طلب نمايد و مدح كند و قصد نمايد و مطمئن شود به آن ، و اعجاب نمايد به متاع آن ، مورث مىشود دنيا او را كبر و حرص و طمع و ريا و عجب و غفلت ، و مفتون مىسازد او را ، و باقى نمىماند از براى او . و اگر جمع كرد دنيا را و بخل كرد به آن در بذل ، مىكشاند دنيا او را به مستقرّ خود كه هاويه « 37 » و نار است . و تحقيق مطلب ، آن است كه چون نفس انسان ، مجرّد و لطيف است ، و از جنس عالم ملكوت و مجرّدات است ، و مرآت مانند است كه روى به هر چيز و هركس نمايد ، صورت آن در آئينهء آن منتقش گردد ، و به واسطهء تكرار ميل و توجّه به آن چيز ، محبّت به آن در نفس حاصل آيد ، و آن صورت ، « ملكهء راسخه » « 38 » در نفس شود ، و حقيقت دنيا محقّق شد كه انموذج و مجموعه‌اى است از جميع ذمايم صفات و اخلاق ، پس ميل كامل و محبّت تامّ به آن ، ممثّل

--> ( 33 ) - عاجل : زودرس ، آجل : ديررس ( 37 ) - نام طبقهء هفتم دوزخ است . ( 38 ) - صفتى كه در نفس انسانى ، ريشه دوانيده و استوار شده باشد .